ZWYCZAJ W PRAWIE KANONICZNEM

Format 15,5×23 cm, stron 127, miękka okładka.

 

Stan dobry (nierozcięte strony, naddarcia i ubytki papieru na grzbiecie i krawędziach okładki, pieczątka na stronie tytułowej, rdzawe plamki na stronach bloku).

 

 

Spis treści:

WSTĘP: Ogólny rzut oka na znaczenie zwyczaju w prawodawstwach ludów. Podział przedmiotu

Zwyczaj niekoniecznie musi być dawniejszy od prawa stanowionego (1). Zwyczaj u ludów pierwotnych (2), w prawie rzymskiem, germańskiem, polskiem (3), w nowoczesnem pramiodawstwie i w Kodeksie prawa kanonicznego (4). Tłumaczenie kanonów 25-30. „o zwyczaju" (5), ich podział legalny (6) i logiczny (7). 

 

I. Pojęcie zwyczaju i różne jego rodzaje 

Pojęcie zwyczaju faktycznego (9) i prawnego (10). Zwyczaj prawny różni się od zwy-czaju faktycznego, od prawa przekazanego (11), od prawa pisanego (12), od przedawnienia (14), od stylu kurji (15) i od obserwancji. Podział zwyczaju na zwyczaj: podług prawa (16), obok prawa (17), przeciw prawu, cywilny i kanoniczny (18), sądowy i pozasądowy (19), powszechny, ogólny i partykularny (20). 

 

II. Zwyczaj w historii prawodawstwa kościelnego. Powody, sprzyjające (21) i wrogie (23) rozwojowi zwyczaju w Kościele. Zwyczaj podług prawa i obok prawa (24). Wrogie stanowisko prawodawstwa kościelnego wobec zwyczaju przeciw prawu (27) i powody tego stanowiska (29). Grzegorz IX. uznaje moc prawną zwyczaju przeciw prawu, przyczyny tego kroku (30). Teorja prawa zwyczajowego (31). 

 

III. O naturze prawnej zwyczaju   

Istotę zwyczaju stanowi zgoda (33). Ta zgoda ma pochodzić nie od ludu, jak uczyła szkoła historyczna (34) i Schulte (37), lecz od prawodawcy (41). Różne rodzaje zgody: zgoda jawna (42), milcząca (43), milczenie ekonomiczne (44), zgoda legalna (47). Właściwy prawodawca do dania zgody (50). 

 

IV. O warunkach, wymaganych przez św. kanony, aby zwyczaj faktyczny stał się prawomocnym . Wielka rozbieżność zdań co do warunków, jakie ma posiadać zwyczaj prawny. Corpus iuris canonici (53), Joannes Teutonicus, Bernardus Parmensis, Innocenty IV. (54), Benedykt XIV. (56). 

§ 1. Warunki prawne zwyczaju ze względu na społeczność   

Zwyczaj prawomocny może wprowadzić społeczność (57), zdolną przynajmniej do przy-jęcia prawa (58). Warunki zewnętrzne czynności, wprowadzającej zwyczaj są: jej częstotliwość (60), jednolitość i jawność (62). Warunki wewnętrzne: wola społeczności przyjęcia zobowiązania (65), znajomość prawa, obok którego (68) i przeciw któremu (69) wprowadza się zw} czaj, wolność woli od przymusu i bojaźni (76). 

§ 2. Warunek ze względu na przedmiot zwyczaju   

Aż do Grzegorza IX. granicą zwyczaju było Objawienie Boże (79). Grzegorz IX. domaga się racjonalności (80). Racjonalność jest specyficznym wymogiem tylko zwyczaju (81). Różne poglądy na istotę racjonalności zwyczaju: Glossy (83), Phillipsa (84), Reiffenstuela, Suareza (85). Prawdziwa teorja. Pierwiastek negatywny (86) i pozytywny (87) rozumności zwyczaju. Zwyczaje nierozumne, odrzucone przez Kodeks (90) i niektóre zwyczaje rozumne zatrzymane (96). 

§ 3. Warunek ze względu na czas trwania zwyczaju   

Termin „zadawnienie zwyczaju" przychodzi dopiero w Dekretałach (97). Poglądy dawniejszych kanonistów na czas zadawnienia zwyczaju (98). Orzeczenie Kodeksu (101). Przymioty zadawnienia: ciągłość i całkowitość określonego czasu (102). Zwyczaj niezadawniony (103). Ten sam czas zadawnienia przy uchylaniu dawnego i wprowadzaniu nowego prawa przez zwyczaj, przeciwny prawu (104). 

 

V. O skutkach prawnych zwyczaju   

Zwyczaj podług prawa wzmacnia i tłumaczy ustawę (105). Zwyczaj obok prawa wprowadza nowe prawo (106). Zwyczaj przeciw prawu uchyla istniejące prawo (108), albo jego zobowiązanie w części lub całości (109), a także i klauzule, nietylko zakazujące, lecz i potępiające zwyczaj (110). Przez zwyczaj można otrzy-mać przywilej (111). Zwyczaj uchyla i prawa dyscyplinarne soboru trydenckiego (112). 

 

VI. Stwierdzenie zwyczaju   

Kto ma obowiązek dowiedzenia zwyczaju(114). Sposób stwierdzenia zwyczaju w sądzie (115) i we forum sumienia (116). 

 

VII. Wygaśnięcie i uchylenie zwyczaju   

Wygaśnięcie zwyczaju (118). Uchylenie zwyczaju przez prawo powszechne (119), przez prawo partykularne (121), przez zwyczaj przeciwny (122). Stanowisko Kodeksu do zwyczajów, przed nim istniejących, a do tych, które mają być zaprowadzane w przyszloścL(123). Istniejące przed wydaniem Kodeksu, zwyczaje obok prawa (125).